Advertisement
🔴 Chmury Hamleta — spektakl Odin Teatret w reż. Eugenia Barby w ramach „Mosty zamiast murów. Jubileusz 90-lecia Eugenia Barby”⮕ pt., sob. 9–10.10.2026, 19:00
⮕ Studio Na Grobli Instytutu Grotowskiego
⮕ Bilety — https://www.bilety.grotowski-institute.pl/
Bilet regularny: 50 PLN
Bilet ulgowy: 40 PLN
Bilet Nasz Wrocław: 30 PLN
Bilet OzN: 30 PLN
Bilet asystencki: 0 PLN
⮕ Odbiór spektaklu nie wymaga znajomości języków obcych; widzowie otrzymają krótki opis scen w języku polskim
⮕ czas trwania: 70 min
⮕ 16+
🔴
Eugenio Barba czyta „Hamleta” poprzez biografię Szekspira. W 1596 roku, w wieku jedenastu lat, umiera jedyny syn dramatopisarza – Hamnet, z dala od ojca, który występuje w londyńskich teatrach. Pięć lat później umiera ojciec Szekspira. To właśnie w okresie żałoby pisze on „Tragiczną historię Hamleta, księcia Danii”. O tym, co łączy Hamneta z Hamletem (w nieregularnej pisowni tamtych czasów imiona Hamnet i Hamlet były używane wymiennie), powstało wiele uczonych książek. Barbę w tej historii najbardziej interesuje ambiwalentna relacja ojciec – syn oraz kwestia dziedziczenia: tradycji, zobowiązań, traum. Szekspirowską sztukę reżyser osadza we współczesnym świecie naznaczonym wojnami, migracjami i katastrofą klimatyczną. Pyta, jakie dziedzictwo otrzymaliśmy od naszych ojców, oraz zastanawia się, co przekażemy naszym dzieciom. Spektakl dedykowany jest „Hamnetowi i młodym ludziom bez przyszłości”.
Tekst: Eugenio Barba i fragmenty z „Hamleta” Williama Shakespeare’a
Dramaturgia i reżyseria: Eugenio Barba
Występują: Antonia Cioază, Else Marie Laukvik, Jakob Nielsen, Rina Skeel, Ulrik
Skeel, Julia Varley
Reżyseria światła, wideo i plakat: Stefano Di Buduo
Konsultacja filmowa: Claudio Coloberti
Lalka: Fabio Butera
Kostiumy: Odin Teatret
Architektura sceniczna: Odin Teatret
Kierownik techniczny: Knud Erik Knudsen
Asystenci reżysera: Gregorio Amicuzi i Julia Varley
Produkcja: Odin Teatret (Dania), Théâtre du Soleil (Francja), Emilia Romagna, Teatro and Tieffe Teatro Milano (Włochy)
Premiera: 10 października 2024
🔴
Eugenio Barba urodził się w 1936 roku w Brindisi we Włoszech, a dorastał w miasteczku Gallipoli. Po śmierci ojca faszysty sytuacja społeczno-ekonomiczna jego rodziny diametralnie się zmieniła. Początkowo chciał pójść w ślady ojca i zostać oficerem, uczęszczał do szkoły średniej przy Szkole Wojskowej Nunziatella w Neapolu, ale w 1954 roku porzucił ten zamiar i wyemigrował do Norwegii, gdzie przez cztery lata pracował jako spawacz w warsztacie mechanicznym, a następnie przez dwa lata jako marynarz na norweskim statku handlowym. W tym samym czasie ukończył studia na Uniwersytecie w Oslo, uzyskując dyplomy w dziedzinie literatury francuskiej i norweskiej oraz historii religii. W 1960 spędził pół roku w kibucu w Izraelu.
W 1961 roku otrzymał stypendium UNESCO i rozpoczął studia reżyserskie w PWST w Warszawie. Po roku je przerwał i przeniósł się do Opola, gdzie w latach 1962–1964 był asystentem Jerzego Grotowskiego – starszego o trzy lata reżysera, który zakwestionował dziedzictwo zachodniego teatru. Uczestniczył w działaniach Teatru 13 Rzędów, na który władza komunistyczna patrzyła nieprzychylnym okiem. Upowszechniał wiedzę o oryginalnej, subwersyjnej działalności Jerzego Grotowskiego, publikując artykuły i eseje we Francji, Włoszech, Skandynawii i Stanach Zjednoczonych. W 1965 roku we Włoszech i na Węgrzech ukazała się jego książka o Grotowskim „Alla ricerca del teatro perduto. Una proposta dell’avanguardia polacca” (W poszukiwaniu teatru zaginionego. Propozycja awangardy polskiej).
W 1963 roku wyjechał do Indii, by studiować nieznaną wówczas na Zachodzie formę teatralną kathakali. Napisał o niej esej, który opublikowano we Włoszech, Francji, USA i Danii.
Po wydaleniu przez komunistyczne władze z Polski wrócił do Oslo, gdzie w październiku 1964 roku, wraz z czworgiem młodych osób, których nie przyjęto do Narodowej Szkoły Teatralnej, założył Odin Teatret. W początkowym okresie działalności zespół działał jako teatr amatorski, a Barba wraz z aktorami rozwijał system rygorystycznych praktyk aktorskich, zwany treningiem, oparty na ćwiczeniach fizycznych i wokalnych. Praktyki te stały się punktem odniesienia po 1968 roku, gdy na świecie narodziła się nowa kultura zespołów teatralnych.
W 1966 roku duńskie miasto Holstebro w Jutlandii zaprosiło Barbę, aby w nim zamieszkał i prowadził teatr. Władze Holstebro chciały mieć teatr, ale nie miały środków na jego utrzymanie i nie dysponowały budynkiem teatralnym. Barba stworzył ośrodek teatralny na byłej farmie, położonej półtora kilometra od miasta, przekształcając stajnię w czarną salę bez podziału na scenę i widownię. Tak powstał pierwszy „black box”, a swój zespół Barba nazwał „międzyskandynawskim laboratorium teatralnym” Odin Teatret. Mimo że nie wszyscy aktorzy pochodzący ze Szwecji, Norwegii, Finlandii i Danii potrafili znaleźć wspólny język z widzami, spektakle Odin Teatret spotkały się z dobrym odbiorem. Międzynarodowe uznanie zespół zyskał w 1969 roku po europejskim tournée z przedstawieniem „Ferai”, które pokazano m.in. na festiwalu Teatru Narodów w Paryżu, na Biennale w Wenecji i na festiwalu BITEF w Belgradzie.
Przez ponad sześćdziesiąt lat działalności Barba i laboratorium Odin Teatret stali się legendą współczesnego teatru. Reżyser i aktorzy wspólnie wypracowali sposoby dzielenia się z innymi własnym doświadczeniem, organizując intensywne seminaria teoretyczne i praktyczne, tworząc filmy o nauczaniu warsztatu aktora/tancerza w różnych tradycjach, wydając kwartalnik „Teatrets Teori og Teknikk” oraz książki, w tym „Towards a Poor Theatre” Jerzego Grotowskiego pod redakcją Barby.
Od momentu przybycia do Holstebro w 1966 roku Barba dał mieszkańcom tego małego prowincjonalnego miasteczka możliwość odkrywania teatru, tworząc miejsce wyjątkowych spotkań, do którego zapraszał wielu artystów, m.in. Jerzego Grotowskiego, Living Theatre, La MaMa Ellen Stewart i Josepha Chaikina wraz z Open Theatre, a także Etienne’a Decroux i Jacques’a Lecoqa. Koordynował pierwsze zagraniczne tournée Daria Fo i Franki Rame ze spektaklem „La signora è da buttare”, zaprosił Lukę Ronconiego ze spektaklem „Orlando Furioso” po jego sukcesie na Festiwalu w Spoleto oraz gościł Jeana-Louisa Barraulta i jego żonę Madeleine Renaud po tym, jak zostali eksmitowani z paryskiego Teatru Odéon. Na początku lat 70. spektakle i warsztaty z udziałem jawajskich, balijskich, japońskich i indyjskich zespołów teatralno-tanecznych przyciągały do Holstebro aktorów, reżyserów i badaczy z całego świata, co dekadę później zaowocowało powstaniem teatru międzykulturowego.
W 1974 roku Barba opuścił swój azyl w Holstebro i przeniósł Odin Teatret do Carpignano, wioski w Salento, położonej około dwudziestu kilometrów od Gallipoli. Przez pięć miesięcy on i jego aktorzy pracowali na świeżym powietrzu i eksperymentowali z „barterem” – wymianą między grupą teatralną a miejscową ludnością. Barter jest strukturą wymiany doświadczeń i tradycji, w której tożsamość kulturowa i zawodowa wyrażana jest pieśnią, tańcem, opowieścią, przygotowaniem potraw i imitacją ceremonii, które popadły w zapomnienie, m.in. „festa de lu mieru” w Carpignano, która została „ożywiona” podczas barteru. W kolejnych latach, dzięki zaangażowaniu młodzieży z Carpignano, nastąpiło odrodzenie tradycji ludowych – kuchni, muzyki, tańca i śpiewu – w innych wioskach regionu Salento, którego kulminacją stała się Festa de la Taranta w Melpignano.
Barba i Odin Teatret pokazali możliwości barteru jako narzędzia zbliżającego różne środowiska w obszarze „kultury bez teatru” podczas Biennale w Wenecji w 1975 roku. W kolejnych latach barter zaistniał w wielu środowiskach w Holstebro – w koszarach, szpitalach, sklepach, kościołach, szkołach i klubach sportowych. W ten sposób narodził się festiwal Festuge, czyli Tydzień Świąteczny, podczas którego przez dziewięć dni i nocy przedstawiciele różnych zawodów, zajęć, religii, pokoleń i grup etnicznych z Holstebro prezentują swoją „różnorodność” i kulturę pracy.
W 1976 roku Barba poświęcił się budowaniu sieci spotkań i więzi współpracy między grupami teatralnymi ignorowanymi przez oficjalną kulturę. „Trzeci Teatr” stał się elementem współczesnego teatru, rozwijanym poza systemami instytucjonalnymi. Długi pobyt w Ameryce Łacińskiej i Azji, podczas którego poznał „bezimienne” teatry i grupy działające poza dużymi miastami, pozwolił Barbie odkryć kulturę performatywną, której system pracy przypominał warunki Odin Teatret: nie Pierwszy Teatr, będący gwarantem chwalebnej tradycji, ani Drugi Teatr, nastawiony na eksperymenty i badania, lecz Trzeci Teatr, zaangażowany społeczne i czuły na kwestie etyczne. W 1976 roku Barba zorganizował pierwsze spotkanie zespołów teatralnych z nurtu Trzeciego Teatru podczas Festiwalu BITEF w Belgradzie, które zapoczątkowało trwającą do dziś tradycję.
W 1980 roku założył Międzynarodową Szkołę Antropologii Teatru (ISTA). Wraz z grupą azjatyckich i zachodnich mistrzów, tancerzy i aktorów, naukowców i antropologów, Barba – podczas siedemnastu sesji ISTA (ostatnia sesja odbyła się podczas Olimpiady Teatralnej w Budapeszcie w 2023 roku) – prowadził cykle praktycznych studiów porównawczych – niektóre z nich trwały dwa miesiące. Wyniki tych badań doprowadziły do zdefiniowania dziedziny antropologii teatru i jej najważniejszego pojęcia – „preekspresywności”, czyli zasad obecności scenicznej. Obecność sceniczna aktora i tancerza przybiera różne formy, ale zasady oddziaływania na układ nerwowy i umysł widza są w obu przypadkach takie same.
W 2002 roku, we współpracy z Uniwersytetem w Aarhus, Barba zainaugurował Centrum Studiów Laboratoriów Teatralnych w Holstebro. Trzon tej współpracy stanowiły liczne międzynarodowe spotkania, seminaria, publikacje i Szkoła Letnia.
Zasadniczy element autonomicznej polityki kulturalnej Barby i Odin Teatret stanowią spektakle – 87 do 2026 roku – stworzone przez Barbę z wiernymi aktorami Odin Teatret i międzykulturowy zespół Theatrum Mundi i zaprezentowane w 72 krajach na niezliczonych festiwalach i w miejscach „bez teatru”. Tworzenie ich – proces, który w niektórych przypadkach trwa ponad dwa lata – stanowi dowód na to, że może istnieć inny system twórczości teatralnej, w którym aktorzy, technicy i współpracownicy zapewniają ciągłość i rozwój środowiska artystycznego, którego członkowie „specjalizują się w nieposiadaniu specjalizacji” – nie tylko tworzą spektakle, ale też wchodzą w interakcje ze środowiskami niezwiązanymi z teatrem.
Eugenio Barba zasiada w radach redakcyjnych międzynarodowych czasopism: „TDR – The Drama Review”, „Performance Research”, „New Theatre Quarterly” i „Teatro e Storia”. Opublikował 25 książek i liczne eseje, przetłumaczone na blisko 30 języków. Jego badania artystyczne i badania w dziedzinie antropologii teatru zostały docenione doktoratami honoris causa uniwersytetów w Aarhus, Ayacucho, Bolonii, Hawanie, Warszawie, Plymouth, Hongkongu, Buenos Aires, Tallinie, Klużu-Napoce, Edynburgu, Brnie, Szanghaju, na Peloponezie i Bukareszcie.
Jest laureatem licznych międzynarodowych nagród, otrzymał m.in. „Reconnaissance de Mérite Scientifique” Uniwersytetu w Montrealu, Nagrodę Sonninga Uniwersytetu w Kopenhadze, Nagrodę Krytyków Meksykańskich, Międzynarodową Nagrodę im. Luigiego Pirandello, Złoty Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”, Nagrodę Atahualpa del Cioppo Festiwalu Międzynarodowego Artes Escenicas w Montevideo, Nagrodę Thalia Międzynarodowego Stowarzyszenia Krytyków Teatralnych (IATC) oraz Medal Honorowy Miasta Ateny. Otrzymał także Nagrodę Duńskiej Akademii w 1976 roku i Krzyż Królowej Danii w 2000 roku. W 2013 roku Duńskie Stowarzyszenie Reżyserów uhonorowało go Nagrodą za Całokształt Twórczości, a państwo duńskie przyznało mu dożywotnią rentę za zasługi artystyczne dla narodu.
W 2020 roku, wraz z aktorką Julią Varley, założył we Włoszech Fundację Barba Varley, wspierającą „bezimiennych” – osoby i grupy działające w niekorzystnych warunkach w domenie teatru i poza nią. W ramach projektu „Żywe Archiwum: Pływające Wyspy” (LAFLIS) przekazał swoje zbiory, w tym księgozbiór, Bibliotece Bernardiniego w Lecce. Fundacja Barba Varley nawiązała współpracę naukową i artystyczną z Uniwersytetem Roma Tre, której zwieńczeniem był cykl wykładów Eugenia Barby i Julii Varley w charakterze profesorów wizytujących w 2022 roku. W ramach jej kontynuacji w Teatro Potlach w Fara Sabina zorganizowano Szkołę Zimową METIS, której pierwsze trzy sesje poświęcone były kolejno: improwizacji (marzec 2024), dramaturgii (marzec 2025) oraz spójności artystycznej i polityczności (kwiecień 2026).
Wśród artystów, którzy wywarli istotny wpływ na historię teatru drugiej połowy ** wieku, Barba był jedynym, który działał nowatorsko we wszystkich obszarach kultury teatralnej: twórczości artystycznej, refleksji teoretycznej, przekazywaniu wiedzy zawodowej, pracy nad pamięcią historyczną, badaniach naukowych oraz wykorzystaniu teatru w różnorodnych kontekstach społecznych i jako transkulturowego narzędzia budowania relacji między różnymi kulturami i grupami etnicznymi.
W języku polskim ukazały się następujące publikacje Eugenia Barby: „Ziemia popiołu i diamentów. Moje terminowanie w Polsce oraz 26 listów Jerzego Grotowskiego do Eugenia Barby” (Ośrodek Grotowskiego, Wrocław 2001), „Teatr. Samotność, rzemiosło, bunt” (Instytut Kultury Polskiej, Warszawa 2003), zredagowana z Nicolą Savaresem „Sekretna sztuka aktora. Słownik Antropologii Teatru” (Ośrodek Grotowskiego, Wrocław 2005) oraz „Canoe z papieru. Traktat o Antropologii Teatru” (Instytut Grotowskiego, Wrocław 2007). W 2014 roku z okazji pięćdziesięciolecia zespołu Instytut Grotowskiego wydał książkę „Tysiąc i jedna noc. Związki Odin Teatret z Polską”.
Związki Eugenia Barby i Odin Teatret z Jerzym Grotowskim i Teatrem Laboratorium (1961–1998); https://grotowski.net/narzedziownia/kalendaria/zwiazki-eugenia-barby-i-odin-teatret-z-jerzym-grotowskim-i-teatrem-laborato
Związki Eugenia Barby i Odin Teatret z Ośrodkiem i Instytutem Grotowskiego (1991–2017); https://grotowski.net/narzedziownia/kalendaria/zwiazki-eugenia-barby-i-odin-teatret-z-osrodkiem-i-instytutem-grotowskiego
🔴
Odin Teatret powstał w 1964 roku w Oslo w Norwegii, dwa lata później przeniósł się do Holstebro w Danii. W 1984 Eugenio Barba powołał Nordisk Teaterlaboratorium – Odin Teatret. W ramach Nordisk Teaterlaboratorium działał zarówno Odin Teatret, jak i wiele innych artystycznych przedsięwzięć. W grudniu 2022 Odin Teatret odłączył się od Nordisk Teaterlaboratorium, aby niezależnie kontynuować swoje występy i działalność kulturalną w Holstebro i za granicą. Obecne działania Odin Teatret obejmują: tworzenie przedstawień, które prezentowane są w Danii za granicą; bartery z różnymi środowiskami w Holstebro oraz poza nim; organizację przedsięwzięć kulturalnych i spotkań grup teatralnych; działania edukacyjne w Danii i za granicą; publikowanie czasopism i książek; produkcję filmów dydaktycznych; badania w zakresie antropologii teatru podczas sesji ISTA (Międzynarodowej Szkoły Antropologii Teatru); przedstawienia wielokulturowego zespołu Theatrum Mundi; organizację Festiwalu Transit poświęconego kobietom tworzącym teatr oraz prowadzenie projektu „Living Archive Floating Islands” (Żywe Archiwum: Pływające Wyspy) we włoskim Lecce we współpracy z Fondazione Barba Varley.
Przez sześćdziesiąt lat działalności Odin Teatret jako laboratorium wokół zespołu wykształciło się międzynarodowe środowisko złożone z naukowców i artystów, które współpracuje na wielu polach, m.in. w ramach Międzynarodowej Szkoły Antropologii Teatru (ISTA), gdzie aktorzy i tancerze spotykają się z naukowcami, aby porównywać i analizować techniczne podstawy obecności scenicznej. Innym obszarem wspólnego działania jest zespół Theatrum Mundi, który od początku lat osiemdziesiątych prezentuje spektakle z udziałem stałego zespołu artystów wywodzących się z różnych tradycji.
Odin Teatret stworzył dotychczas 87 spektakli, które zaprezentowano w 72 krajach, w wielu społecznych kontekstach. W tym czasie wykształciła się szczególna kultura Odin Teatret, oparta na różnorodności kulturowej i barterze: aktorzy Odin Teatret prezentują się poprzez swoją pracę określonemu środowisku, które rewanżuje się pieśniami, muzyką i tańcami pochodzącymi z lokalnej tradycji. Barter jest nie tylko wymianą przejawów kultury, wzbogacającą wiedzę na temat innych form ekspresji, ale w równym stopniu społeczną interakcją, pozwalającą pokonać uprzedzenia, trudności językowe czy różnice w myśleniu, ferowaniu ocen i zachowaniu.
Odin Teatret wielokrotnie gościł w Polsce, na zaproszenie Ośrodka Badań Twórczości Jerzego Grotowskiego i Poszukiwań Teatralno-Kulturowych i Instytutu Grotowskiego we Wrocławiu prezentował m.in. spektakle „Talabot”, „Kaosmos”, „Mythos”, „Sen Andersena”, „Chroniczne życie”, „Drzewo” (dwa ostatnie powstały w koprodukcji z Instytutem Grotowskiego), w 2025 roku w Krzyżowej i Wrocławiu odbyła się XIV sesja Międzynarodowej Szkoły Antropologii Teatru (ISTA).
odinteatret.org
----
Współfinansowane przez Gminę Wrocław
Partner:
Muzeum Miejskie Wrocławia
Patronat medialny:
RAM/RWK
TVP Kultura
TVP3/TVP Info
ODRA
e-teatr.pl
Teatr dla wszystkich
Notatnik Teatralny
teatralnie.pl
Zakład magazyn
Grafika: Barbara Kaczmarek
Advertisement
Event venue
Studio Na Grobli Instytutu Grotowskiego, ulica Na Grobli 30, 50-421 Wrocław, Polska, Wroclaw, Poland
Tickets
Concerts, fests, parties, meetups — all the happenings, one place.