Name: Wykład pt. "Białorusini w Wojsku Polskim we wrześniu 1939 r."
Start: 2026-05-18T17:00:00+02:00
Location: Łódzkie Centrum Pozarządowe

$Wyk\u0142ad pt. "Bia\u0142orusini w Wojsku Polskim we wrze\u015bniu 1939 r."$

Przez długi czas historia służby Białorusinów, obywateli II Rzeczypospolitej, w Wojsku Polskim pozostawała słabo zbadana przez historyków. Jeszcze gorsze było to, że nie wspominano o tych bohaterach II WŚ na poziomie oficjalnym ani na Białorusi, ani w Polsce. Tymczasem przez szeregi Wojska Polskiego w latach 20. i 30. przewinęły się tysiące etnicznych Białorusinów.
Główną próbą dla nich był atak Niemiec na Polskę we wrześniu 1939 r. Ponad 70 tysięcy Białorusinów zasiliło szeregi Wojska Polskiego i dzielnie walczyło przeciwko nazistom. Szczególną kartą w historii męstwa Białorusinów podczas Kampanii Wrześniowej 1939 r. była obrona Mławy.
20. Dywizja Piechoty Wojska Polskiego z Baranowicz miała bronić umocnień na granicy ze Związkiem Sowieckim. Żołnierze tej jednostki dobrze wiedzieli, jak walczyć z wrogiem w schronach bojowych. Jednak wiosną 1939 r. jednostkę tę przerzucono pod Mławę, na granicę z Prusami Wschodnimi, gdzie latem 1939 r. saperzy 20. dywizji zbudowali dziesiątki lekkich schronów bojowych dla karabinów maszynowych. To właśnie w nich 1 września 1939 r. polscy żołnierze spotkali niemieckich najeźdźców. Polskie dowództwo nieoficjalnie nazywało tę dywizję „białoruską”, a Niemcy – „żelazną”, ponieważ to właśnie żołnierze 20. dywizji nie pozwolili najeźdźcom od razu przebić się do Warszawy.
Nie mniej heroicznie we wrześniu 1939 r. Białorusini wraz z Polakami walczyli przeciwko Niemcom podczas obrony Twierdzy Brzeskiej, którą szturmowały czołgi niemieckiego generała Guderiana. Tam również mieszkańcy Polesia dzielnie walczyli z wrogiem, niszcząc jego siłę żywą i sprzęt.
W kontekście województwa Poleskiego nie sposób nie wspomnieć o heroicznej obronie Kobrynia przez oddziały 30. Dywizji Poleskiej Wojska Polskiego. W trakcie tych walk wielu Białorusinów – żołnierzy Wojska Polskiego – wykazało się niezwykłym bohaterstwem.
Na poleskich rzekach przeciwko wrogowi walczyli także marynarze Flotylli Rzecznej Marynarki Wojennej. Polscy marynarze zestrzeliwali niemieckie samoloty i wspierali własną piechotę walczącą na lądzie. To właśnie marynarze z Pińska stanowili znaczną część Samodzielnej Grupy Operacyjnej „Polesie”, która kontynuowała walkę z najeźdźcami aż do października 1939 r.
Wreszcie nie można pominąć faktu, że w momencie sowieckiej agresji na Polskę 17 września 1939 r. w składzie Korpusu Ochrony Pogranicza znajdowała się duża liczba etnicznych Białorusinów. Większość z nich do końca wykonywała obowiązki związane z obroną granicy.
O tym wszystkim będzie mowa podczas drugiego wykładu z cyklu „Historia, która łączy” doktora historii Ihara Melnikaua, który odbędzie się 13 maja 2026 r. w Fabryce Aktywności Miejskiej ( ul. Tuwima 10, Łódź).