Advertisement
THÁNG GIÊNG? Tháng 1 âm lịch ở Việt Nam được gọi là tháng Giêng, một cách gọi đã ăn sâu vào đời sống ngôn ngữ đến mức nhiều người quen miệng dùng mà ít khi tự hỏi nguồn gốc từ đâu. Thực ra, “Giêng” là cách đọc chệch của chữ Hán “Chính” trong cụm từ “Chính nguyệt”.
Theo lịch pháp cổ phương Đông, tháng đầu tiên của năm được gọi là Chính nguyệt, nghĩa là tháng chính, tháng quan trọng nhất trong chu kỳ thời gian. Khi du nhập và hòa vào đời sống người Việt, cách phát âm “Chính” dần biến đổi trong khẩu ngữ dân gian thành “Giêng”, tạo nên tên gọi tháng Giêng còn dùng đến hôm nay.
Chữ “Chính” trong tư duy Nho giáo và hệ thống lịch cổ không chỉ đơn giản là số thứ tự. Nó mang nghĩa chuẩn mực, ngay ngắn, đúng đắn. Đây là tháng đánh dấu sự khởi đầu của một năm mới, khi triều đình ban lịch mới cho dân, mở ra chu kỳ can chi mới.
Trong xã hội xưa, thời điểm chuyển giao năm không chỉ là mốc thời gian mà còn là sự kiện mang ý nghĩa chính trị, nông nghiệp và tâm linh. Vì thế, tháng đầu năm được gọi là “Chính” để nhấn mạnh vị thế trung tâm và tính khởi đầu.
Qua thời gian, lớp nghĩa hàn lâm dần lùi lại phía sau, nhưng tháng Giêng vẫn giữ được vai trò đặc biệt trong đời sống văn hóa. Đây là tháng của Tết Nguyên đán, của những ngày sum họp gia đình, của lễ hội trải dài khắp các làng quê.
Người Việt có câu “Tháng Giêng là tháng ăn chơi”, không phải để nói về sự lười biếng, mà để chỉ khoảng thời gian con người tạm gác lại nhịp lao động thường nhật, dành chỗ cho lễ nghi, tín ngưỡng và các sinh hoạt cộng đồng. Từ mùng một đầu năm đến rằm tháng Giêng, không khí xuân vẫn còn đậm đặc với lễ chùa, du xuân, cầu an, cầu lộc.
Rằm tháng Giêng, còn gọi là Tết Nguyên tiêu, lại một lần nữa khẳng định tầm quan trọng của tháng này. Trong tâm thức dân gian, “Cúng cả năm không bằng rằm tháng Giêng”, cho thấy tháng đầu năm được xem là nền tảng cho vận trình của cả năm phía trước.
Tên gọi tháng Giêng vì thế không chỉ là một biến âm ngôn ngữ, mà là dấu vết của lịch sử giao thoa văn hóa.
Advertisement
Event Venue
Da Kao, Ho Chi Minh, Vietnam, Ho Chi Minh City, Vietnam
Tickets
Concerts, fests, parties, meetups - all the happenings, one place.
