Name: Czytelnia POLIN: „Trzeba było grać. Pierwszy reportaż o dziewczęcej orkiestrze z Auschwitz”
Start: 2026-05-20T18:00:00+02:00
Location: Anielewicza 6, 00-157

$Czytelnia POLIN: \u201eTrzeba by\u0142o gra\u0107. Pierwszy reporta\u017c o dziewcz\u0119cej orkiestrze z Auschwitz\u201d$

Zapraszamy na rozmowę na temat książki pt. „Trzeba było grać. Pierwszy reportaż o dziewczęcej orkiestrze z Auschwitz”. Z Marią Sławek rozmawiać będzie Katarzyna Jankowska. Książka ukazała się nakładem Wydawnictwa Znak.
● 20 maj 2026 (środa), 18:00
● Spotkanie w hallu głównym Muzeum POLIN
● Dyskusja w języku polskim
● Wstęp wolny, bez rejestracji

Trzeba było grać to poruszający reportaż o dziewczęcej orkiestrze z Auschwitz.
Czy muzyka może ocalić życie? W samym sercu obozowego piekła, gdzie śmierć była codziennością, zabrzmiały dźwięki skrzypiec, wiolonczel i marszowych melodii. Dziewczęta z orkiestry Auschwitz grały, gdy inne więźniarki maszerowały na apel. Ich muzyka stawała się paradoksalnym symbolem przetrwania – torturą dla jednych, dla innych namiastką człowieczeństwa.
Niewiarygodna, prawdziwa historia kobiet, które grały, by przeżyć.
„Trzeba było grać” to pierwszy reportaż o dziewczęcej orkiestrze z Auschwitz – grupie kobiet, które zostały zmuszone do tworzenia muzyki w samym środku zagłady. Zespół powstał z inicjatywy Marii
Mandl, zwanej „bestią z Auschwitz”. Dzięki jej chorej ambicji, by dorównać orkiestrze z męskiego obozu, kilkanaście więźniarek otrzymało szansę na przetrwanie. W skład orkiestry wchodziły zarówno amatorki, jak i artystki znane w przedwojennej Europie: Fania Fénelon – paryska śpiewaczka kabaretowa, a także Alma Rosé – wybitna skrzypaczka i bratanica Gustava Mahlera. Każda z nich grała, by żyć.
Anne Sebba to brytyjska dziennikarka, wykładowczyni i autorka dziewięciu książek non-fiction, specjalizująca się w biografiach niezwykłych kobiet ** wieku. Jej książki przetłumaczono na wiele języków i doceniono na całym świecie. W Polsce ukazała się wcześniej biografia jej autorstwa – „Ta kobieta. Wallis Simpson”. W „Trzeba było grać” Sebba połączyła historyczną rzetelność z emocjonalną siłą reportażu – dotarła do ostatnich ocalałych i zebrała rozproszone świadectwa, tworząc wielogłosową opowieść o odwadze, strachu i przetrwaniu.
Melodie rozbrzmiewające w najciemniejszych chwilach ** wieku… Ta złożona opowieść jest pięknym hołdem nie tylko dla kobiecej orkiestry, lecz także dla ich obozowej publiczności, na którą muzyka działała równie mocno, jak otaczająca ich nieludzkość. — „The Spectator”
Sebba przywiązuje wielką wagę do detalu. Pokazuje okrucieństwa sadystów, psychopatów i potworów, których Auschwitz przyciągało jak magnes, ale też odporność i odwagę kobiet, które nie pozwoliły się złamać złu i ocalały dzięki muzyce. — „The Telegraph”
Przełomowa praca Anne Sebby „Trzeba było grać” przypomina o szaleństwie i perwersji Holokaustu – o świecie, w którym jedne z najwybitniejszych muzyczek Europy, żydowskie artystki, były zmuszane grać, gdy ich bliscy i współwięźniowie byli gazowani. — Tom Gross, korespondent „Sunday Telegraph” i „New York Daily News”
***
Gościni:
Maria Sławek – skrzypaczka, pedagog, badaczka, inicjatorka wydarzeń kulturalnych. Występuje jako solistka z wiodącymi orkiestrami, takimi jak Filharmonia Narodowa, Orkiestra Polskiego Radia czy Sinfonia Varsovia, Koncertowała m.in. w Niemczech, Wielkiej Brytanii, Izraelu, USA, Francji, Brazylii, Hiszpanii, na Ukrainie, w Rumunii, Mołdawii i we Włoszech.
Jest autorką jedynego w Polsce uniwersyteckiego kursu poświęconego historii muzyki żydowskiej, realizowanego w ramach Podyplomowych Studiów Polsko–Żydowskich w Instytucie Badań Literackich PAN. Jest także współzałożycielką fundacji Żydowski Instytut Sztuki, która rozwija wielopłaszczyznową działalność edukacyjną, popularyzatorką i artystyczną.
Od wielu lat związana z twórczością Mieczysława Wajnberga. Współzałożycielka i prezeska Instytutu Mieczysława Wajnberga, w ramach którego realizuje projekty artystyczne, naukowe i edukacyjne, po polsku, angielsku i w jidysz. Od 2024 roku, wspólnie z Lilianną Krych, pełni funkcję dyrektorki artystycznej Festiwalu Muzyki Żydowskiej im. Róży Tiktiner w Tykocinie.
W ramach projektów stypendialnych tworzyła aranżacje pieśni Wajnberga i przekłady poezji jidysz, obecnie realizuje zaś unikatowy projekt po:miejsca – solowe recitale z autorskim programem wykonywane w dawnych synagogach czy domach modlitwy w małych polskich miastach.
Publikowała w wydawnictwach Żydowskiego Instytutu Historycznego, Uniwersytetu Muzycznego Fryderyka Chopina, w roczniku Zagłada Żydów. Studia i Materiały oraz w Ruchu Muzycznym.
Rozmawia:
Katarzyna Jankowska - varsavianistka, kulturoznawczyni, popularyzatorka herstorii. Na co dzień pracuje w dziale edukacji Muzeum Polin gdzie tworzy ofertę przewodnicką, miejskie spacery tematyczne oraz szkoli przewodników. Od 15 lat jest licencjonowaną przewodniczką miejską po Warszawie.